CÂY BƯỞI BUNG

Định danh khoa học

Còn có tên là cây cơm rượu, cát bối, co dọng dạnh (Thái)

Tên khoa học Glycosmis pentaphylla Corr. (Glycocosmis cochinchinensis (Lour.)Pierre).

Thuộc họ Cam, Rutaceae

A. Mô tả cây

Cây nhỏ, cao 1-3m, có khi cao tới 6m, cành đỏ nhạt, nứt nẻ. lá kép gồm từ 3-7 lá chét, ít khi có một, dài từ 6-6,5cm, rộng từ 2-5cm, mép nguyên hoặc hơi răng cưa.

Hoa trắng hay trắng xanh nhạt, mọc thành chùm tán ở đầu cành hay kẽ lá phía ngọn cây. Quảhình cầu như quả quất, khi chín có màu hồng

Mùa hoa quả: tháng 11-3.

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây bưởi bung mọc hoang dại ở khắp nơi trongnước ta, ở những nơi như bờ rào, đất hoang hay rừngnúi.

Người ta dùng rễ và lá, thu hái gần như quanh năm. Thường dùng tươi có thể phơi khô dùng dần. Một số nơi hái cành mang lá phơi khô.

C. Thành phần hoá học

Trong cành và lá có chứa tinh dầu, mùi thơm dễ chịu. Gần đây người ta đã phân tích thấy trong bưởi bung có các alcaloid mang tên dictamin C12H9O2N độ chảy 1320C,skimmiamin C14H13O4N độ chảy 1750, kokusagininC14H13O4N độ chảy 1680, noracromyxin C19H17O3N độ chảy 1980 – 2000, arborinC16H14O2N độ chảy 1500 – 1520, arborinin độ chảy 1750,glycerin C9H8ON độ chảy 1450 – 1470, glycosminin C15H12ON độ chảy 2490.

Ngoài ra còn chất glycosmin là chất veratroylsalixinC22H28O12 có trong lá non và nụ hoa với hàm lượng 0,2%. Cấu trúc của những chất đó rất gần nhau và đã đượcxác định. Mới đây từ bưởi bung người ta còn chiết được mộtchất glycozolin, dẫn chất từ carbazol.

TÁC DỤNG VÀ CÁCH DÙNG

Trong ống nghiệm, dịch chiết bưởi bung có tính chất khángsinh mạnh đối với vi khuẩn Streptococcus,Staphyllococcus 209P và Bacillus subtilis.

Công dụng và liều dùng

Bưởi bung là một vị thuốc được dùng trong nhân dân làm thuốc trợ giúp tiêu hoá,phục hồi sức khoẻ phụ nữ sau sinh nở, dùng ngoài phối hợp với một số vị thuốc khác làm thuốc sát trùng lên da.

Hiện tại, với kinh nghiệm chữa bệnh từ thực tiễn sử dụng vị thuốc bưởi bung, các Lương Y giàu kinh nghiệm đã phát hiện thêm một tác dụng rất quý của bưởi bung đó là Bưởi bung hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường rất hiệu quả.

Vì vậy, hiện tại nhắc đến công dụng của bưởi bung đầu tiên là phải nối tới công dụng này đầu tiên:

 Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường

 Kích thích tiêu hóa, giúp thanh nhiệt giải độc

 Kháng ung thư, hạn chế các tế bào ung thư

 Giup kháng khuẩn, hạ sốt.

 Ngăn ngừa và làm chậm quá trình thoái hóa

 Bảo vệ gan, chống viêm loét dạ dầy

 Hỗ trợ tê thấp, đau nhức xương khớp

 Điều trị ứ huyết ở phụ sau sinh

Bài thuốc hỗ trợ tiểu đường: Bưởi Bung 20g, Thổ Phục Linh 12g, giảo cổ lam 16g. Sắc uống.

Uống trong ngày, dùng 6-16g lá khô, dưới dạng thuốc sắc

Đơn thuốc có vị bưởi bung

Phụ nữ kém ăn, da vàng sau sinh nở: Lá bưởi bung sao vàng 10g, thêm 400ml nước sắc còn 200ml, chia 2 lần uống trong ngày.

Mụn ổ gà mọc ở bẹn, nách, thối loét lâu ngày, ăn vào tới xương: Lá bưởi bung (Glycosmis pentaphylla) một nắm chặt, lá ổi một nắm chặt, lá thổ phục linh một nắm. Cả ba vị rửa sạch, thái nhỏ, lấy lá chuối non hơ nóng cho mềm, gói thuốc lại, to nhỏ tuỳ theo mụn nhọt. Mặt nào định đặt lên mụn thì châm nhiều lỗ cho nước dễ thấm vào mụn (Revue medico chirurgicale 12. 1939)

Chữa phong thấp đau nhức mình mẩy và khớp xương: rễ bưởi bung 20g, rễ cúc tần 20g, rễ xấu hổ 20g, rễ và lá đinh lăng 10g, rễ và lá cam thảo dây 10g. Tất cả sao qua sắc uống làm 2 lần trong ngày. Đợt dùng từ 3-5 ngày.

Chú thích:

Nhân dân ta còn dùng một loại cây khác với cùng một công dụng và cùng một tên bưởi bung một cây cótên khoa học là Acronychia laurifolia Blume cùng họ Cam Rutaceae.
Đây là một cây nhỡ, có thể cao 6-8m, lá đơn nguyên, mọc đối, hình thuôn dài, vỏ có mùi thơm hắc của xoài, có nhiều túi tiết tinh dầu. Hoa mẫu 4, mọc ở nách lá hay đầu ngọn theo kiểu xim hai ngả. quả chín có màu vàng nhạt. Cây cho gỗ mềm trắng, mọc nhiều ở những vùng rừng thứ sinh hay ở vùng cây bụi các tỉnh Bắc giang, Bắc ninh, Quảng ninh, Vĩnh Phúc, Phú thọ.

There are no reviews yet.

Be the first to review “CÂY BƯỞI BUNG”